احمد بهشتى

366

تجريد شرح نمط هفتم از كتاب الاشارات و التنبيهات شيخ الرئيس ابن سينا ( فارسى )

شيخ الرئيس در بيان اشكال مىفرمايد : و لعلّك تقول : إنّ أكثر النّاس الغالب عليهم الجهل و طاعة الشّهوة و الغضب . فلم صار هذا الصّنف منسوبا فيهم إلى أنّه نادر ؟ ؛ و شايد بگويى : بر بيشتر مردم ، جهل و پيروى شهوت و خشم غلبه دارد . پس چرا به نوع بشر ، نسبت داده شده است كه شرّش كم است ؟ ملاك در قضاوت‌ها اكثريت است ، نه اقليت . وجود انسان‌هاى اندكى كه در وادى خير ، گام برمىدارند ، نمىتواند ملاك باشد براى خلقت اكثريتى كه در وادى شر ، حيران و سرگردانند و با چند و چندين چراغ ، بيراهه مىروند و به هيچ دعوت خيرى از انسان‌هاى نيكوكار پاسخ مثبت نمىدهند . و نيز مىگويد : وَ الْخَيْلَ وَ الْبِغالَ وَ الْحَمِيرَ لِتَرْكَبُوها وَ زِينَةً ؛ « 1 » خداوند اسب‌ها ، استرها و الاغ‌ها را براى سوارى و زينت شما آفريده است . و نيز مىفرمايد : وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِها فِي ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ ؛ « 2 » خداوند كسى است كه ستارگان را براى شما آفريد تا در تاريكىهاى خشكى و دريا به وسيلهء آنها هدايت شويد . و نيز مىفرمايد : جَعَلَ اللَّيْلَ سَكَناً وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ حُسْباناً ؛ « 3 » شب را براى استراحت و خورشيد و ماه را براى حساب سال و ماه آفريد . و نيز مىفرمايد :

--> ( 1 ) . نحل ( 16 ) آيهء 8 . ( 2 ) . انعام ( 6 ) آيهء 97 . ( 3 ) . همان ، آيهء 96 .